Nieuwe Zin

Uitgelicht

Help, mijn kind moet een studie kiezen!

Iedere ouder krijgt er op een gegeven moment mee te maken: De studiekeuze van hun kind!

Nog voordat je kind van school gaat wordt er van hem verwacht dat hij een vervolgopleiding kiest. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, want het puberbrein (zo weten we uit onderzoek) is vaak nog helemaal niet voorbereid op zo’n ingewikkelde keuze. Daar komt nog eens bij dat het aanbod van opleidingen tegenwoordig overweldigend groot is. Welke opleiding gaat het worden? Business Studies? Fashion & Textile Technologies? Global Sustainability Science? Of toch maar ‘gewoon’ Economie of Rechten?

Je ziet het; er bestaat tegenwoordig een duizelingwekkende hoeveelheid opleidingen in Nederland, waarbij de ene studie nog indrukwekkender klinkt dan de andere. Het maken van een studiekeuze voelt voor veel jonge mensen dan ook als een bezoek aan een overvolle speelgoedwinkel met slechts twee euro in de portemonnee.

Keuzestress ligt op de loer. De stress om ‘verkeerd’ te kiezen zorgt dan ook voor veel uitval in het hoger onderwijs en kost ouders én kind een hoop frustraties, tijd en geld. Hoe help je je twijfelende zoon/dochter nu zo goed mogelijk bij een dergelijk keuzeproces?

Ik zou hier, voor het gemak, ouders een ‘to-do-lijst’ kunnen geven. Een actielijstje met, pak ‘m beet, tien dingen die je als ouders kunt doen. Wat speurwerk op het internet leert dat zo’n lijstje vaak begint met: 1. Bezoek een aantal open dagen. 2. Loop eens een dag mee met andere studenten van een bepaalde opleiding. 3. Stel veel vragen. 4. Win advies in bij een decaan. 5. Doe een paar online studiekeuzetesten. 6. Onderzoek het carrièreperspectief. 7. Etc.

Er is uiteraard niets mis om je betrokkenheid als ouders op deze wijze te tonen en je kind van dergelijke adviezen te voorzien. Voor veel jongeren is het vaak voldoende. Voor een aanzienlijk deel, zo weten we inmiddels, zijn dergelijke stappen vaak ontoereikend (ruim 30% heeft spijt van z’n studiekeuze en een nóg groter deel weet simpelweg niet wat ie wil).

Er is echter iets met deze stappen aan de hand. Ze zijn vooral gericht op de toekomst. Logisch zul je misschien zeggen, want het kiezen van een studie gaat immers over dat datgene wat je kind te wachten staat. Om vooruit te kijken moet je echter in eerste instantie je blik juist niét op de toekomst richten. Je zult eerst terug moeten blikken om vervolgens vooruit te kunnen kijken. Natuurlijk: ‘eerder behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst’, maar ‘inzicht in je gedrag in het verleden biedt wél een aardige voorspelling voor de toekomst’. Dat is een principe wat in de psychologie al lang bekend is, maar wat bij het begeleiden van keuzeprocessen (vaak nog) weinig leidend is.

Onlangs begeleidde ik Nathalie, een slimme hbo-student. Ze volgde voor het derde achtereenvolgende jaar een opleiding tot leraar basisonderwijs, maar ze twijfelde vaak of ze hier wel voldoening uit kon halen. Ze had echter die keuze gemaakt en probeerde het, wellicht tegen beter weten in, vol te houden. Langzamerhand stagneerde haar studieproces. Ergens wist ze wel waar de schoen wrong, maar ze kreeg er maar geen vat op wat dat nu was. Het gevoel niet goed gekozen te hebben gaf haar steeds meer stress. Ze wilde eindelijk weleens weten waar haar kwaliteiten het beste samen zouden komen.

Samen met haar ben ik een onderzoek gestart (opgetekend in verhalen en interviews) waarbij de volgende vragen centraal stonden: ‘Wat heeft je nu keer op keer in beweging gebracht om iets te doen of om iets te willen bereiken?’ ‘Wat was nu hetgeen wat je zóveel plezier, voldoening en tevredenheid gaf dat je de tijd bij wijze van spreken even helemaal vergat?’

Alleen al het proces van beschrijven en vertellen van wat Nathalie in het verleden met zoveel plezier had gedaan gaf haar weer meer energie. Langzamerhand ontstond er meer motivatiebewustzijn bij haar, wat resulteerde in een motivatieprofiel (ieder mens beschikt over een uniek motivatiepatroon). Het werd steeds duidelijker waarom Nathalie de afgelopen jaren zo heeft lopen zwoegen tijdens haar Pabo-opleiding. Haar motivatie, zo bleek uit het onderzoek, lag vooral bij individuen (en niet bij grote groepen kinderen). Uit alles bleek dat Nathalie zeer gemotiveerd is om mensen beter te maken. Vanuit een groot verantwoordelijkheidsgevoel is ze sterk op haar medemens betrokken en vervult ze graag een helpende en verzorgende rol.

Het werd Nathalie en mij steeds duidelijker welke afslag ze het best kon nemen. Uiteindelijk heeft Nathalie besloten te starten met een opleiding tot verpleegkundige. Die studie lag het dichtst bij haar motivatieprofiel. Toen dat in beeld kwam, was dit voor haar echt een aha-erlebnis. Alsof ze ergens diep vanbinnen wel wist dat dit erin zat. Ze was zich er echter simpelweg niet van bewust. Het is dit motivatiebewustzijn dat echt een bijdrage levert aan de kwaliteit van toekomstige keuzes. Als jonge mensen beter weten wat ze willen, kunnen ze hun studie én loopbaan beter zelf sturen, omdat ze inzicht hebben in hun natuurlijke motivatie en hun drijfveren. Ze beschikken bovendien over meer doorzettingsvermogen, omdat ze een studie volgen die hen veel plezier en voldoening geeft (de minder leuke kanten van een opleiding worden bovendien makkelijker geaccepteerd).

Het gevoel te moéten kiezen zet ouders en hun kinderen vaak onnodig onder druk. Alsof kiezen vrijwel altijd leidt tot ‘verliezen’. Ik probeer dat als adviseur om te buigen door jonge mensen te stimuleren een keuze te wíllen maken. Dat haalt vaak de stress al behoorlijk weg. Als we jonge mensen namelijk inzicht geven in hun innerlijke kompas, in plaats van eerst te kijken naar externe mogelijkheden (zoals bv. het studieaanbod), dan zullen ze uiteindelijk beter in staat zijn een opleiding te kiezen die aansluit op wat zij altijd al leuk vonden om te doen. (Nathalie vond het, zoveel is haar achteraf wel duidelijk geworden, altijd al leuk om voor andere mensen te zorgen, maar dit was nog nooit zo duidelijk in kaart gebracht). Met Nathalie is het goed gekomen, maar, zoals ze het zelf zegt: ‘als ik eerder tot dit inzicht was gekomen, dan had ik sneller en met meer vertrouwen andere keuzes gemaakt’.

De kans om in een richting verder te komen en zelfs te excelleren is aanzienlijk groter wanneer je je hart volgt. Maar dat is soms wel, voor zowel ouders als hun kinderen, hard werken.


© 2016 - 2017 | Alle rechten voorbehouden aan NieuweZin te Dalfsen